Aandachtspunten per landschapstype

Begin jaren negentig kwam er nadrukkelijke aandacht voor de verschillende landschaptypen en de daarmee samenhangende kansen en aandachtspunten voor water. Vanuit de ruimtelijke ordening werd dit ingevuld door het onderscheiden van de volgende drie principes: deelsstroomgebiedprincipe, positioneringsprincipe en hydrologische ordeningsprincipe. Meer recent is het centraal stellen van klimaatadaptatie als principe bij de landschapsbenadering.

In Multiplex (1990) en "Plannen met stromen" (1995) wordt aandacht gevraagd voor:

• herstel van de diepe kwelstromen;

• langer vasthouden van het gebiedseigen water;

• beperking van de aanvoer van gebiedsvreemd water;

• schoon grondgebruik in de infiltratiegebieden;

• benutten van de bijzondere potenties van de kwelgebieden;

• emissiereductie land- en tuinbouw;

• aandacht voor de stofstromen die via het oppervlakte water worden getransporteerd;

• bodemdaling in Laag Nederland;

De kennisontwikkeling zou gericht moeten worden op de lange termijneffecten van de verontreiniging van het grondwater, de verzilting en op de mogelijkheden voor de vergroting van het zelfreinigend vermogen.

In Plannen met stromen worden drie ruimtelijke ordeningsprincipes onderscheiden:

De stroomgebiedsbenadering is er op gericht om per gebied functies of activiteiten met verenigbare omgevingseisen te krijgen. Dit kan worden uitgewerkt door het leggen van functieaccenten per deelgebied. Zo kan een evenwichtig lange termijn perspectief worden gemaakt.

Met de positioneringsbenadering geleiden we het veranderend grondgebruik naar de best passende plekken. Zo worden functies die hoge eisen stellen aan de waterkwaliteit bovenstrooms van vervuilende functies gesitueerd.

De bufferbenadering wordt toegepast om functies met niet verenigbare omgevingseisen naast elkaar te laten bestaan. Het bekendste voorbeeld is de hydrologische buffering van natuurgebieden. Met deze benadering kunnen bestaande spanningen op korte termijn worden opgelost.

In het planvormingsproces kunnen deze benaderingen doelmatig met elkaar verbonden worden.

Hiernaast worden de belangrijkste aandachtspunten per landschap weergegeven. In het kader van het Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering wordt binnenkort een landschapsbenadering gepresenteerd waarin de klimaatadaptatie centraal wordt gesteld.